DÖKÜMHANE

Türk Döküm Sektörünün Eğitim Platformu

Dökme demir

Östemperlenmiş küresel grafitli dökme demirin (ADI) mikroyapısı hakkında

Östemperlenmiş dökme demirler Türkiye’de henüz yeterince ses getirmiş bir malzeme olmasa da, teknik literatürde birçok makalede demir-karbon metalurjisinde son yıllarda göze çarpan en önemli gelişmelerden bir tanesi olarak değerlendiriliyorlar [1, 2]. Dikkatli okuyucularımız hatırlayacaklardır: Dökümhane siteside geçtiğimiz aylarda bu önemli malzemeye yer vermiş ve nasıl üretilebileceğini kaba hatlarıyla tarif etmiştik. Dökme demirlerde görmeye alıştığımız mekanik özelliklerin çok daha ilerisinde, çeliklerle kıyaslanabilecek düzeyde mekanik özellikler sergileyen bu dökme demir türü, sahip […]

Okumaya Devam Et →

Sfero yüzeyinde lamelleşme probleminin kum ve sertleştirici özellikleriyle ilişkisi

Editörün notu: Aşağıda yer alan kısa yorum, geçtiğimiz hafta yayımlanan Sfero yüzeyinde lamelleşme probleminin kesit kalınlığıyla ilişkisi başlıklı yazıyı tamamlayıcı nitelikte olması amacıyla, sayın Ergun Ataman tarafından kaleme alınmıştır. Değerli görüşlerini paylaştığı için Ergun Bey’e teşekkür ediyor ve bu noktadan sonra sözü kendisine bırakıyoruz. Bağlayıcı olarak furan reçine kullanan dökümhanelerde sertleştirici olarak sülfonikasit, p-toluensülfonik türevleri kullanılmaktadır. Bilindiği gibi sülfürik asit türevi de diyebileceğimiz bu asitler yüksek oranda kükürt içermektedir. Kükürtün […]

Okumaya Devam Et →

Sfero yüzeyinde lamelleşme probleminin kesit kalınlığıyla ilişkisi

Dikkatli okuyucularımız hatırlayacaklardır: Dökümhane sitesinde daha önce yayımladığımız bu yazıda, sfero dökme demir parçaların yüzeyinde ortaya çıkan lamelleşme problemi üzerinde durmuştuk. Kısa bir hatırlatma yapalım: Küresel grafit yapısına sahip sfero dökme demir parçalarda, kullanılan kalıp malzemesine bağlı olarak zaman zaman küresel grafit parçacıklarının yüzeye yakın kısımlarda lamelleştiklerini, yani gri dökme demirde gördüğümüz lamel grafit yapısına döndüklerini görebiliyoruz. Bu lamelleşen kısmın kalınlığı, zaman zaman 1 mm’lik bir derinliğe kadar ulaşabiliyor. Furan […]

Okumaya Devam Et →

Sfero dökme demir üretiminde baryumlu önkoşullandırıcı ve aşı kullanımı

Dökme demir üretiminde kullanılan aşıların sadece karbür oluşumunu engellemek için değil, cüruf oluşumunu kontrol etmek ya da chunky veya iğnemsi (spiky) grafit gibi bazı problemleri gidermek için eklenebildiğini birçok dökümcü biliyordur.  Bu farklı problemlere bir çözüm sunması amacıyla eklenen farklı aşıları birbirinden ayıran temel özellik, bu aşıların içerdiği kimyasal elementler. Bildiğiniz gibi ağırlıklı olarak ferrosilisyumdan oluşan aşılayıcıların içinde alüminyum (Al), kalsiyum (Ca), baryum (Ba) ya da stronsyum (Sr) gibi farklı […]

Okumaya Devam Et →

Yüksek silisyumlu ferritik vermiküler grafitli dökme demirler: SSF ve CGI’nin birleşimi

Dökümhane sitesinde önceki haftalarda yayımladığımız çeşitli yazılarda, nispeten yeni diyebileceğimiz bazı dökme demir türlerine yer vermiştik. Örneğin sanayide kısaca SSF adıyla bilinen ve yüksek silisyum içeren ferritik sfero dökme demirleri (GJS-600-10, GJS-500-14 ve GJS-450-18) bu genç dökme demir türlerine bir örnek olarak gösterebiliriz. Bu dökme demirlerde bulunan %4 civarındaki silisyum, yapıdaki karbonun grafit formunda ayrışmasına yol açtığı için, bu dökme demirlerin tamamen ferritik bir yapı sergilediklerini ve nispeten yüksek bir […]

Okumaya Devam Et →

Dökme demir ve çelik dökümde kum:metal oranı

Dökümhane sitesinde yayımladığımız birçok yazıda, kum ve kalıplama kaynaklı hatalar üzerinde durduk. Bu yazıda ele alacağımız konu, kum özelliklerinden ziyade kalıplama sürecini ilgilendiriyor: Kum:metal oranı. Bu oranın doğru ayarlanmaması durumunda ortaya çıkabilen hatalar, kalıp kumundan kaynaklanan bazı hataları çağrıştırdığı için, zaman zaman dökümcüler hatanın doğru kaynağını teşhis etmekte zorlanabiliyorlar. O nedenle bu yazıda kum:metal oranı üzerinde ayrıntılı olarak durup, bu oranın hatalı ayarlanması durumunda ortaya çıkabilecek sorunları ele alacağız. Kum:metal […]

Okumaya Devam Et →

Çelik ve dökme demir parçalarda kum emmesine yol açan etkenler

Kum emmesi hatası, döküm sırasında sıvı alaşım ve kum kalıp yüzeyinin teması sonrasında, sıvının kum taneleri arasına sızmasını ifade ediyor. Farklı kaynaklarda bu hata türünden metal dalması ya da metal penetrasyonu ifadeleriyle bahsedildiğini görmüş olabilirsiniz. Genellikle sıvı metalin yarattığı metalostatik basınç ile ilişkilendirilen bu hatanın ardında, çelik ve dökme demirlerde pek dile getirilmeyen bazı farklı etkenlerin rol oynadığını görebiliyoruz. Bu yazıda, kum emmesi hatasının çelik ve dökme demirlerde nasıl farklı […]

Okumaya Devam Et →

Dökümhanelerde mini besleyicilerin kullanımı

İster bir çelik dökümhanesinde çalışıyor olun, ister bir dökme demir dökümhanesinde, çekinti problemiyle ve dolayısıyla besleyicilerle tanışmamış bir mühendise denk gelmek herhalde pek mümkün değildir. Dökümhanelerde oldukça yaygın bir kullanıma sahip olmalarına rağmen, bildiğiniz gibi besleyiciler de kendi aralarında farklı sınıflara ayrılıp, farklı amaçlar doğrultusunda optimize edilebiliyorlar. Dolayısıyla her ne kadar besleyicilerle tanışmamış birini bulmak mümkün değildir desek de, farklı türlerde besleyicilere dair tecrübe eksiğimiz olması mümkün olabilir. Bu yazıda […]

Okumaya Devam Et →

Sfero dökme demirlerde karbür oluşumu

Bu yazıda sfero dökme demirlerde karbür oluşumu üzerinde duracağız. Karbür parçacıkları sfero dökme demirlerde alıştığımız biçimsel özelliklerin dışında yapılar sergileyerek ortaya çıkabiliyor. Bu nedenle zaman zaman mikroskop altında gördüğümüz yapının ne olduğunu anlamakta zorluk çekebiliyoruz. Sfero dökme demirlerde karbür oluşumunu destekleyebilen birçok farklı mekanizma var gibi görünse de, bu işleyişlere yakından baktığımızda, aslında benzer kökenlere sahip olduklarını fark ediyoruz. Lafı fazla uzatmadan başlayalım ve karbür oluşumunu destekleyen bu farklı işleyişlere […]

Okumaya Devam Et →

Yüksek sıcaklık uygulamaları için geliştirilen SiMo alaşımlı ferritik sfero dökme demirler

Önceki haftalarda, geleneksel olarak çeliklerin tercih edildiği bazı uygulamalar için geliştirilen çeşitli yeni nesil dökme demirler üzerine yazılar yayımlamıştık. Örneğin yüksek silisyum ile güçlendirilen ve sergilediği ferritik yapı sayesinde yüksek dayanım yanında yüksek bir sünekliğe de sahip olan SSF sfero dökme demirleri ve östemperleme işlemiyle üretilen östemperlenmiş sfero (ADI) dökme demirleri bu kapsamda değerlendirebiliriz. Düzenli takipçilerimiz hatırlayacaklardır: SSF dökme demirleri, El Kitabı’nın 3. sayısında kapsamlı bir şekilde de ele almıştık. […]

Okumaya Devam Et →